Evlatlık ve alt soyu, evlat edinene kan hısmı gibi mirasçı olurlar. Bunun yanı sıra evlatlığın kendi öz ailesine mirasçı olma hakkı da devam eder. Ancak evlat edinen ve onun hısımları ise evlatlığa mirasçı olamazlar. Evlatlığın hukuken mirasçılığından söz edilebilmesi için, mirasbırakanın ölüm tarihinde aralarında kurulmuş yasal ve geçerli bir evlatlık ilişkisi olmalıdır. Evlatlık ve onun evlat edinenden evvel ölmesi halinde kendi altsoyu, evlat edinenin yasal ve saklı paylı mirasçısıdır. Evlat edinenin ölümünden önce ona başka birinden kalan miras, halefiyet yoluyla evlatlığa geçer. Çünkü evlat edinen öldüğü tarihte miras açılmış olur ve mirasın açıldığı anda evlatlık ilişkisi de sona ermiş olur. İster evlat edinme ilişkisinin kurulmasından önce doğmuş olsun ister daha sonra doğmuş olsun evlatlığın tüm altsoyu evlat edinenin mirasçısı sıfatına sahiptir. Evlatlık sözleşmesinin oluştuğu andan önce doğmuş olan evlatlığın reşit çocukları dahi evlat edinene mirasçı olurlar. Evlatlık, evlat edinenin birinci derece zümre mirasçısıdır.
Görüldüğü üzere; evlatlığın mirasçılığı sınırlıdır. Evlatlık sadece evlat edinene mirasçı olup eğer eşlerin her ikisi de evlat edinmişse her ikisine de mirasçı olabilir. Ancak bunların kan hısımlarına mirasçı olamaz. Yani evlatlığın mirasçılığı, tek taraflı bir mirasçılıktır. Evlatlığın ölümü halinde yasal mirasçıları onun kan hısımları ve kendi öz ailesidir.
Eğer evlat edinenin sonradan başka bir çocuğu dünyaya gelmişse; evlatlık bu çocuklar ile aynı miras hakkına sahip olur. Evlatlığın kendi alt soyu varsa ve evlatlık mirasbırakandan önce vefat ederse halefiyet esasına göre alt soy evlatlığın yerine mirasçı our. Ancak mirasbırakandan önce ölen evlatlığın füruu yani altsoyu yoksa bu halde miras, mirasbırakanın hısımlarına geçer.
Evlatlığın yasal miras payı ile saklı pay hakkının muris tarafından yok edilebilmesi yalnız evlatlık sözleşmesiyle olabilir. Evlat edinme, evlatlık ile evlat edinilen arasında soy bağı ilişkisi kurar. Ancak evlatlığın kendi ailesiyle arasındaki soy bağı ilişkisi evlat edinme ile ortadan kalkmaz. Evlatlık sebebi ile mirasçılık ilişkisi, evlatlık ilişkisinin kurulduğu tarihte başlar.
Yargıtay İ.B.K., 07.12.1955/11-24 Sayılı kararına göre evlatlık sözleşmesinin feshi ve evlatlık ilişkisinin kaldırılması hakkında açılan davanın görülmesi sırasında evlat edinen şahsın ölümü halinde yasal ve hukuki halefleri olan mirasçılar davayı takip ve sonuçlandırmak hakkına sahiptir.
Evlatlık sözleşmesinin saklı payı zedeleme kastı ileri sürülerek iptali istenemez. Esasen evlatlık sözleşmesinin bünyesinde malvarlığının diğer mirasçılardan başkasına intikali unsuru vardır. Sözleşmenin doğasından kaynaklanan bu zorunluluğun ‘’ muvazaa’’ nedeni olaral ileri sürülmesine olanak yoktur.
Yargıtay’a göre; evlatlığın evlat edinenlere karşı mükellef olduğu görevleri ifada ihmal göstermesi, evlatlık ilişkisinin kaldırılması sebebi oluşturmaz. Evlatlık ilişkisinin esasa ilişkin noksanlıklardan biriyle sakat olması, evlatlık ilişkisinin kaldırılması sebebidir. Ancak davanın evlatlık ilişkisinin kaldırılmasına ilişkin sebebin öğrenilmesinden başlayarak 1 yıl ve her halde evlat edinme işleminin üzerinden geçen 5 yıl içinde açılması gerekir. Bu hak düşürücü süredir.
(Y. 2. H.D. 14.04.2009-248/7129 )
Av. EBRU ŞAHİN