Kendisine miras kalan kişi, ortadan kaybolmuş olup hakkında henüz gaiplik kararı alınmamışsa veya hakkında gaiplik kararı alınmış bir kişiye miras kalmışsa; mirasçının gaipliği söz konusu olur.
Medeni Yasa 586. Maddenin 1. Fıkrasına göre; hakkında gaiplik kararı olmadığı için mirasçı vasfını kazanmış bir kişiye miras kaldığında durum açıklığa kavuşana kadar onun miras payının mahkeme tarafından resmen yönetileceği öngörülmüştür. Bu durum sadece kanuni ve atanmış mirasçılar için geçerlidir. Eğer ortadan kaybolan ancak hakkında henüz gaiplik kararı alınmamış bulunan kişiye miras kalmışsa, bu kişinin yokluğu halinde ölene mirasçı olacak kimseler gaiplik kararı alabilirler. Dava açma süresi, ölüm tehlikesi içinde kaybolmadan itibaren 1 yıl ve çoktan beri haber alınamamada son haber tarihinden itibaren 5 yıldır. Gaibin mirasbırakanı, gaiplik kararının hüküm ifade ettiği ölüm tehlikesi içinde kaybolma veya son haber tarihinden önce ölmüşse, gaip yine de mirasçı olur, miras paylaşımı onun varlığı dikkate alınarak yapılır, kendisine geçen miras payını kendi mirasçılarına geçirmiş olur. Gaibin mirasbırakanı, gaiplik kararının hüküm ifade ettiği andan sonra ölmüşse, karar tarihinden önce ölse bile gaip, mirasçı sıfatını kazanamamıştır. Bu halde gaip, mirasbırakandan önce ölmüş gibi miras paylaşılır.
Hakkında gaiplik kararı alınmış kişiye miras kalması halinde, bu kişi miras bırakandan daha önce ölmüş gibi miras paylaştırılır. Gaipliğine karar verilmiş bir kimseye miras kalırsa, bu kişinin ölümü halinde ona mirasbırakana mirasçı olacak kimseler, ayrıa gaiplik kararı almak zorunda olmaksızın miras hisselerini talep edebileceklerdir.
Gaip yerine mirasçı olacak kişiler bu gaiplik kararını almışlarsa gaibin kendi mirasçıları ayrıca karar almalarına gerek olmaksızın gaibin mirasını talep edebileceklerdir.
Medeni Yasa 588. Maddesinin 1. Fıkrasına göre ; yaşayıp yaşamadığı bilinmeyen bir kişi ortya çıkmadığı ve hakkında gaiplik davası da bulunmadığı için malvarlığı veya ona düşen miras payı en az 10 yıldır mahkeme tarafından idare ediliyorsa veya 10 sene dolmamakla birlikte bu kişi 100 yaşını doldurmuşsa Hazine gaiplik davası açabilir. Hazinenin mahkemeye başvurması ve mahkemenin en az 6 aylık ilan vermesi şartları aranır. Bu 6 aylık ilan süresinde sadece gaibin sağ olduğu yönünde gelecek haberi değil, Hazineye tercihen hak sahibi olan bir başka mirasçının çıkması da malların Hazineye intikalini önleyecektir. Hazine gaiplik kararı ile yönettiği malvarlığını devralırken teminat verecek değildir.
Devlet sonradan ortaya çıkacak gaibe ve mirasçılara karşı aynen gaibin mirasını teslim alanlar gibi geri vermekle yükümlüdür.
Eğer malvarlığı veya miras payının Hazinece yönetimi 10 yılı veya ilgili kişi 100 yaşını doldurmuş olmasına rağmen henüz ortada bir gaiplik kararı bulunmamakla birlikte hak sahipleri tarafından açılmış ve süren bir gaiplik davası varsa Hazine dava açamaz.
Ancak Medeni Yasa 588 Madde 1. Fıkrasındaki şartlar oluştuğuna Hazine gaiplik davası açmaya mecbur olup bu konuda seçme hakkı bulunmamaktadır.
Av. EBRU ŞAHİN