Genel Olarak Yasal Mal Rejimi Nedir?
4721 Sayılı ve 22 Kasım 2001 tarihli yeni Türk Medeni Kanunu 01.01.2002 tarihinde yürürlüğe girmiştir. Yeni Medeni Kanunda, aile hukukunda adeta deprem etkisi yapan en önemli yenilik ve değişiklik ‘’eşler arasındaki mal rejimleri’ bölümünde gerçekleştirilmiştir. Buna göre eşler arasındaki yasal mal rejimi, edinilmiş mallara katılma rejimi olarak kabul edilmiş ve 473 Sayılı eski Medeni Yasaya göre geçerli olan Mal Ayrılığı Rejimi yürürlükten kaldırılmıştır.
Yasal mal rejimi olan edinilmiş mallara katılma rejiminde evlilik birliği devam ettiği süre boyunca eşler, tüm malları üzerinde yönetim, mülkiyet ve tasarruf hakkına sahip oldukları gibi kişisel borçlarından tüm malvarlıkları ile kendileri sorumludur. Edinilmiş mallara katılma rejimi, ayni tasfiyeye değil, nakdi tasfiyeye dayanan bir kurumdur. Tasfiye, yani paylaşım çift taraflı olup her iki eşin malvarlığının bu sisteme göre tasfiye edilmesi gerekir. Tasfiye sürecinin ve alacaklı eşin kim olduğunun belirlenmesi ilkelerinin Miras Hukuku ile yakın bir ilişkisi bulunmakta ancak mal rejiminin ölümle son bulması halinde ölen eşe isabet edecek olan artık değere katılma alacağı hakkı ve edinilmiş malları ve varsa ölen eşin kişisel malları ile birlikte ölen eşin malvarlığını yani terekeyi oluşturur.
Yine belirtmek gerekir ki kaynağını ve dayanağını İsviçre Medeni Kanunundan alan yeni Medeni Kanun ve bu kanunda düzenlenmiş olan edinilmiş mallara katılma rejimi ile Aile Hukukunda kadın erkek eşitliği sağlanmaya çalışılmıştır.
Yeni Medeni Kanun ile eşler arasında asıl olarak edinilmiş mallara katılma rejimi geçerli olmakla birlikte eşlere ‘kanunda belirlenen diğer mal rejimlerinden’ birini seçebilme hakkı da tanınmıştır. Bunlar Mal Ayrılığı, Paylaşmalı Mal Ayrılığı ve Mal Ortaklığı rejimleridir. Ancak eşlerin yasada yer almayan ve istedikleri farklı bir mal rejimi sözleşmesini seçme ya da istedikleri içerikte düzenleyebilme özgürlüğü sınırlanmıştır.
Eşler ve nişanlılar, evlenmeden önce veya sonra diledikleri bir zamanda mal rejimi sözleşmesi yapabilirler. Şayet eşler, kendi aralarında mal rejimi sözleşmesi ile seçimlik mal rejimlerinden birini tercih etmemeleri halinde yasal mal rejimi olan edinilmiş mallar katılma rejimine tabi olacaklardır. Eşler ya yasal mal rejimini ya da seçimlik mal rejimlerinden birini tercih etmek zorundadır. Eşler, seçecekleri mal rejimini kanunun izin verdiği ölçüde değiştirebilirler. Ancak ne yazık ki ülkemizde mal rejimi sözleşmesi yapma alışkanlığı ve kültürü bulunmamaktadır.